Na czym polega niewydolność serca?

Niewydolność serca zespół kliniczny polegający na upośledzeniu komory serca do wypełniania lub wyrzucania krwi. Może on wynikać ze strukturalnych lub funkcjonalnych zaburzeń serca. Najczęstszą przyczyną, jest zmniejszenie aktywności mięśnia sercowego lewej komory, inne przyczyny to np. dysfunkcja osierdzia, wsierdzia, zastawek serca lub głównych naczyń krwionośnych. Niewydolność serca jest zatem sytuacją, kiedy przepływ krwi przez serce jest nieprawidłowy, wskutek czego narządy nie otrzymują odpowiedniej ilości tlenu.

 

 

Klasyfikacja niewydolności serca

Frakcja wyrzutowa serca jest ważna w diagnozowaniu niewydolności serca i bada się ją podczas echo serca. Na jej podstawie można obliczyć procentową wydolność naszego serca, zazwyczaj oblicza się frakcję wyrzutową dla lewej komory (LVEF).

Niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF) – u tych pacjentów pomimo zachowania prawidłowej frakcji wyrzutowej występuje niewydolność serca. W tym typie niewydolności mięśnia serca kurczą się normalnie, może się wydawać, że serce pompuje odpowiednią ilość krwi do serca, jednak występuje pogrubienie mięśnia sercowego, co powoduje zmniejszenie objętości krwi. Dlatego też, chociaż wydajność serca może nadal wydawać się być w normalnym zakresie, jego ograniczona pojemność jest niewystarczająca, aby spełnić wymagania ciała.

Niewydolność serca ze zmniejszoną frakcją wyrzutową (HFrEF) mięsień sercowy nie jest w stanie odpowiednio kurczyć się i dlatego wydala mniej bogatej w tlen krwi do organizmu. Pacjenci z tą postacią choroby będą mieli niższą niż normalnie frakcję wyrzutową lewej komory na echokardiogramie.

New York Heart Association (NYHA) wyróżniło cztery klasy niewydolności serca, w zależności od tego, jak bardzo dokuczliwe są objawy dla pacjenta.

Klasa I: niewydolność serca nie powoduje ograniczeń aktywności fizycznej, zwykła aktywność fizyczna nie powoduje objawów.

Klasa II: pacjenci odczuwają niewielkie ograniczenia aktywności fizycznej. W spoczynku objawy nie występują.

Klasa III: Chorzy odczuwają objawy podczas zwykłych czynności np. Ubierania się. W spoczynku objawy nie występują.

Klasa IV: Pacjenci nie są w stanie wykonywać żadnej aktywności fizycznej, ponieważ objawy niewydolności są zbyt silne. Pacjenci mogą odczuwać objawy nawet podczas spoczynku.

 

Objawy niewydolności serca

Objawy niewydolności serca mogą być różne i są często niespecyficzne, dlatego do zdiagnozowania choroby potrzebne są badania. Najczęstsze objawy niewydolności serca to:

  • Zmęczenie
  • Duszność
  • Napadowa duszność nocna
  • Zmniejszona tolerancja wysiłku, letarg
  • Nocny kaszel
  • Charczenie
  • Obrzęk stawu skokowego

Objawy niewydolności serca zależą od jej rodzaju. Zmęczenie i duszność są częstymi objawami zarówno HFpEF, jak i HFrEF.

Niewydolność lewej komory serca sprawia, że krew zatrzymuje się w części płucnej układu krążenia. Objawy w tym przypadku to: charczenie, nocny kaszel, duszność (zarówno przy wysiłku fizycznym, jak i leżeniu). Chorzy często śpią w pozycji półsiedzącej, unikają wysiłku fizycznego ze względu na szybkie męczenie się.

Objawy niedostatecznej podaży krwi i tlenu do krążenia obwodowego, spowodowanej niewydolnością lewej komory serca to: zawroty głowy, splątanie, zimne dłonie i stopy.

Niewydolność prawej komory serca powoduje obrzęk dolnych partii nóg. Jest to spowodowane zastojem krwi w naczyniach żylnych. Podczas snu, przez długie utrzymywanie pozycji leżącej, nadmiar wody powraca do krążenia i nasila się oddawanie moczu w nocy. W skrajnych przypadkach zastój krwi może spowodować powiększenie wątroby, zaburzenia jej funkcji i w konsekwencji żółtaczkę lub zaburzenia krzepnięcia krwi.

 

 

Czynniki ryzyka

 

Choroba niedokrwienna serca

Uważa się, że choroba niedokrwienna serca jest najważniejszym czynnikiem ryzyka niewydolności serca 1. Biorąc pod uwagę silny związek między chorobą wieńcową,a niewydolnością serca, nie jest zaskakujące, że wiele czynników ryzyka miażdżycy jest również czynnikami ryzyka rozwoju niewydolności.

Nadciśnienie

U mężczyzn z nadciśnieniem tętniczym ryzyko wystąpienia niewydolności serca zwiększyło się dwukrotnie, zaś u kobiet trzykrotnie. Badanie w Rotterdamie wykazało, że kobiety z nadciśnieniem tętniczym były 2,6 raza bardziej narażone na rozwój niewydolności serca niż mężczyźni z tym zaburzeniem. Im większe nadciśnienie, tym większę ryzyko wystąpienia niewydolności serca. Ryzyko choroby u osób z ciśnieniem krwi ≥160 / 90 mmHg jest dwukrotnie wyższe niż u osób z ciśnieniem krwi <140/90 mmHg 2.

Cukrzyca

Cukrzyca i insulinooporność, są również związane z rozwojem niewydolności serca. Cukrzyca zwiększa ryzyko niewydolności serca około dwukrotnie u mężczyzn i nawet pięciokrotnie u kobiet 2 4 5. Badacze doszli doszli do wniosku, że kobiety z cukrzycą z podwyższonym BMI lub niewydolnością nerek były najbardziej narażone na ryzyko niewydolności serca, a ich roczna częstość występowania wynosiła odpowiednio 7% i 13%. Natomiast u kobiet bez cukrzycy bez innych czynników ryzyka częstość występowania niewydolności serca wynosiła 0,4% 6.

Cholesterol

Podwyższony poziom cholesterolu jest dobrze znany jako ważny niezależny czynnik ryzyka miażdżycowej choroby naczyń. Nieprawidłowy poziom jest zatem związany z rozwojem niewydolności serca. Należy zwrócić uwagę, że podwyższony poziom cholesterolu całkowitego nie jest silnym wskaźnikiem niewydolności serca 33,40 Zwiększony stosunek cholesterolu całkowitego do cholesterolu HDL jest związany ze zwiększonym ryzykiem niewydolności serca 7. Istnieją również dowody z badań klinicznych, które wskazują, że obniżenie cholesterolu LDL może zapobiec niewydolności 8.

Palenie

Obecni palacze mają znacznie wyższe ryzyko rozwoju niewydolności serca, niż osoby, które rzuciły palenie i niepalący. W badaniach SOLVD (Badania dysfunkcji lewej komory) 99 byłych palaczy miało o 30% niższą śmiertelność niż obecni palacze, co przyniosło korzyści w ciągu 2 lat po zaprzestaniu palenia 9.

Otyłość

Otyłość zwiększa również ryzyko niewydolności serca, a szacunki sugerują, że BMI ≥30 kg / m2 podwaja to ryzyko 10.

 

  1. Dassanayaka S., Jones S.P. Recent Developments in Heart Failure. Circ. Res. 2015;117:e58–e63. doi: 10.1161/CIRCRESAHA.115.305765.
  2. West R., Liang L., Fonarow G.C. i wsp., Characterization of heart failure patients with preserved ejection fraction: A comparison between ADHERE-US registry and ADHERE-International registry. Eur. J. Heart Fail. 2011;13:945–952. doi: 10.1093/eurjhf/hfr064.
  3. West R., Liang L., Fonarow G.C. i wsp., Characterization of heart failure patients with preserved ejection fraction: A comparison between ADHERE-US registry and ADHERE-International registry. Eur. J. Heart Fail. 2011;13:945–952. doi: 10.1093/eurjhf/hfr064.
  4. The Consensus Trial Study Group Effects of enalapril on mortality in severe congestive heart failure. Results of the Cooperative North Scandinavian Enalapril Survival Study (CONSENSUS) N. Engl. J. Med. 1987;316:1429–1435.
  5. Yusuf S., Pfeffer M.A. i wsp., CHARM Investigators and Committees Effects of candesartan in patients with chronic heart failure and preserved left-ventricular ejection fraction: The CHARM-Preserved Trial. Lancet. 2003;362:777–781. doi: 10.1016/S0140-6736(03)14285-7.
  6. Redfield M.M., Borlaug B.A. i wsp., PhosphdiesteRasE-5 Inhibition to Improve CLinical Status and EXercise Capacity in Diastolic Heart Failure (RELAX) trial: Rationale and design. Circ. Heart Fail. 2012;5:653–659.
  7. Study to Evaluate the Safety and Efficacy of IV Infusion Treatment with Omecamtiv Mecarbil in Subjects with Left Ventricular Systolic Dysfunction Hospitalised for Acute Heart Failure (ATOMIC-AHF) (accessed on 25 February 2016)
  8. Felker G.M., Teerlink J.R. i wsp., Effect of serelaxin on mode of death in acute heart failure: Results from the RELAX-AHF study. J. Am. Coll. Cardiol. 2014;64:1591–1598. doi: 10.1016/j.jacc.2014.05.071.
  9. The SOLVD Investigators Effect of enalapril on mortality and the development of heart failure in asymptomatic patients with reduced left ventricular ejection fractions. N. Engl. J. Med. 1992;327:685–691.
  10. Dharmarajan K., Hsieh A.F. i wsp. Diagnoses and Timing of 30-Day Readmissions After Hospitalization for Heart Failure, Acute Myocardial Infarction, or Pneumonia. JAMA J. Am. Med. Assoc. 2013;309:355–363. doi: 10.1001/jama.2012.216476.