Hipotonia ortostatyczna jest specyficznym rodzajem niedociśnienia tętniczego, które występuje u osób z prawidłowym ciśnieniem krwi oraz nadciśnieniem tętniczym. Niedociśnienie ortostatyczne polega na nagłym spadku ciśnienia występującym przy zmianie pozycji z leżącej na stojącą 1.

U pacjentów cierpiących na hipotonię ortostatyczną regulacja krążenia krwi jest zaburzona przy zmianie pozycji. Krew gromadzi się w kończynach dolnych i jamie brzusznej, przez co zmniejsza się odpływ krwi w kierunku serca i maleje minutowa objętość wyrzutowa serca w konsekwencji czego dochodzi do nagłego spadku ciśnienia. U osób chorych mechanizmy, dzięki którym zmiana dystrybucji krwi przy pionizacji nie jest odczuwalna, nie działają prawidłowo 2.

Objawy hipotonii ortostatycznej

Hipotonia ortostatyczna zwykle objawia się: osłabieniem, krótkotrwałym zaburzeniem widzenia, mroczkami przed oczami, bólami głowy oraz szyi, zawrotami głowy, niepewnym trzymaniem się na nogach, niemożnością stania i chodzenia, omdleniami. Powyższe objawy występują zwykle przy zmianie pozycji na stojącą 3.

Przyczyny hipotonii ortostatycznej

Hipotonia ortostatyczna jest powszechnie występującym zaburzeniem sercowo –naczyniowym, związanym z dysfunkcją autonomicznego układu nerwowego, na które cierpią z reguły osoby starsze. Często również współistnieje z innymi schorzeniami, głównie na skutek stosowania leków o działaniu hipotensyjnym, należą do nich między innymi leki: na nadciśnienie, anydepresyjne czy stosowane w chorobie Parkinsona 1. Na niedociśnienie ortostatyczne mogą cierpieć także osoby z żylakowatością i zespołem pozakrzepowym, z zaburzeniami czynnościowymi autonomicznego układu nerwowego – neuropatii cukrzycowej, polineuropatii 5. Stwierdzenie hipotensji ortostatycznej jest bardzo ważne u pacjentów z cukrzycą, po udarze, cierpiących na ostre zespoły wieńcowe lub hemodializowanych, gdyż w przypadku tych schorzeń, hipotensja ortostatyczna poważnie zagraża życiu pacjenta 2.

Diagnostyka niedociśnienia ortostatycznego

Najłatwiejszym i najszybszym testem diagnostycznym jest pomiar zmiany ciśnienia krwi w zależności od pozycji pacjenta. Pierwszy pomiar ciśnienia wykonuje się w pozycji leżącej (pacjent powinien leżeć co najmniej 5 minut). Następne pomiary wykonuje się gdy pacjent wstanie (1 minutę, 3 minuty, 5 minut po wstaniu). Okres testowy można wydłużyć do 10 minut w celu zdiagnozowania łagodniejszej formy hipotonii ortostatycznej. Ostatni pomiar ciśnienia wykonuje się gdy pacjent wróci do pozycji leżącej 7.

Wraz z oznaczeniem ciśnienia krwi, rejestruje się tętno oraz przeprowadza dokładny wywiad od pacjenta o odczuciach szczególnie przy przyjęciu pozycji stojącej.

Leczenie hipotonii ortostatycznej

W przypadku omdlenia należy szybko poprawić krążenie krwi u pacjenta poprzez uniesienie nóg chorego 3.

Gdy przyczyna niedociśnienia pozostaje nieznana jedyną możliwością jest wdrożenie terapii objawowej. Pacjent z objawami hipotonii ortostatycznej powinien wdrożyć nawyki, które łagodzą objawy choroby. Ważne jest wstawanie etapowo z pozycji leżącej do siedzącej i stojącej (po szczególnie długim spoczynku może to trwać nawet 10 minut).

Zaleca się by osoby cierpiące na hipotensję ortostatyczną:

-zwiększyły ilość soli w diecie (o ile to możliwe),

-jadły niewielkie posiłki ale częściej (min. 5x dziennie),

-prowadziły aktywny tryb życia,

– przyjmowały minimum 2 litry płynów dziennie, ale nie powinny pić krótko przed snem.

Chory powinien unikać długiego stania, gorących kąpieli, picia alkoholu i palenia papierosów.

Gdy powyższe metody profilaktyczne nie skutkują należy wprowadzić leczenie farmakologiczne odpowiednio dobrane przez lekarza 1.

 

 

  1. Magkas N., Tsioufis C., Thomopoulos C. i wsp. Orthostatic hypotension: From pathophysiology to clinical applications and therapeutic considerations. J Clin Hypertens. 2019 May;21(5):546-554. doi: 10.1111/jch.13521. Epub 2019 Mar 22.
  2. Durska-Wasilweska E., Goździk Z., Nowicki M. Czynniki ryzyka hipotensji ortostatycznej u chorych przewlekle hemodializowanych. NEFROL. DIAL. POL. 2012, 16, 69-74.
  3. Golatowski M. Hipotonia Ortostatyczna. Medycyna Rodzinna 4/2004, s. 175-177.
  4. Magkas N., Tsioufis C., Thomopoulos C. i wsp. Orthostatic hypotension: From pathophysiology to clinical applications and therapeutic considerations. J Clin Hypertens. 2019 May;21(5):546-554. doi: 10.1111/jch.13521. Epub 2019 Mar 22.
  5. Banach M. Current knowledge about low blood pressure. Medycyna Rodzinna 6/2004, s. 246-250.
  6. Durska-Wasilweska E., Goździk Z., Nowicki M. Czynniki ryzyka hipotensji ortostatycznej u chorych przewlekle hemodializowanych. NEFROL. DIAL. POL. 2012, 16, 69-74.
  7. Mar P.L., Raj S.R. Orthostatic Hypotension for the Cardiologist. Curr Opin Cardiol. 2018 January; 33(1): 66–72. doi:10.1097/HCO.0000000000000467.
  8. Golatowski M. Hipotonia Ortostatyczna. Medycyna Rodzinna 4/2004, s. 175-177.
  9. Magkas N., Tsioufis C., Thomopoulos C. i wsp. Orthostatic hypotension: From pathophysiology to clinical applications and therapeutic considerations. J Clin Hypertens. 2019 May;21(5):546-554. doi: 10.1111/jch.13521. Epub 2019 Mar 22.