Żylaki są jedną z najczęstszych chorób układu żylnego. Szacuje się że około 20% dorosłych cierpi na tę przypadłość, z czego w zdecydowanej większości dotyczy kobiet. Wyróżnia się żylaki pierwotne (czyli wrodzone, powstające samoistnie) oraz wtórne powstałe w wyniku problemów zakrzepowo-zatorowych 1.

Czym są żylaki?

Żylakami określa się jako rozszerzone, wydłużone żyły powierzchniowe o krętym przebiegu. Są one widoczne przez skórę, tworzą wyczuwalne uwypuklenia kształtem przypominające sznur, pojawiają się gdy krew krąży nieprawidłowo. Żylaki zalicza się do klinicznych objawów przewlekłej choroby żylnej 2.

Żylaki nie są tylko problemem estetycznym, nieleczone mogą prowadzić do poważnych powikłań. Do najpoważniejszych z nich można zaliczyć: owrzodzenie, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie żył powierzchownych, perforacja żylaka z krwotokiem 3.

 Objawy żylaków

Żylaki rozwijają się stopniowo. Najpierw pojawiają się tzw. pajączki czyli delikatnie prześwitujące przez skórę czerwone bądź fioletowe żyłki. Wraz z rozszerzaniem się żył, stają się one coraz bardziej widoczne, aż dochodzi do uwypuklenia krętej żyły oraz przebarwień skóry.

Żylakom towarzyszą także różne dolegliwości takie jak: obrzęki nóg i stóp, swędzenie, mrowienie,  uczucie ciężkich nóg, skurcze mięśni (głównie łydek). Gdy żylaki są już bardzo rozwinięte, pojawiają się także zmiany troficzne skóry nóg (przebarwienia, stwardnienie tłuszczowe) 4.

Przyczyny powstawania żylaków

Żylaki mogą rozwijać się miedzy innymi w wyniku niewydolności zastawek żylnych czy zmian strukturalnych w ścianie żyły. W pierwszym przypadku,  zastawki się nie domykają, krew powraca z żył głębokich do powierzchniowych, co prowadzi do nadciśnienia żylnego oraz rozszerzenia żyły. Dodatkowo długotrwałe wysokie ciśnienie żylne negatywnie wpływa na budowę zastawek żylnych 5

Zmiany w strukturze ściany żył przyczyniają się do ich osłabienia w konsekwencji czego dochodzi do rozszerzenia żyły. Badania histologiczne wykazały, że w ściankach żylaków występuje nadprodukcja kolagenu typu I oraz niedobór kolagenu typu III. Zaobserwowano także zakłócenia w ułożeniu komórek mięśni gładkich oraz włókien elastyny w ścianie naczynia 6.

Co sprzyja rozwojowi żylaków?

Na rozwój żylaków wpływa wiele elementów. Wśród nich można wymienić 7[. Zubilewicz R., Jaroszyński A. Przewlekła choroba żylna. Forum Medycyny Rodzinnej 2015, tom 9, nr 5, 400–404.]:

Czynniki niezależne od stylu życia pacjenta:

  • czynniki genetyczne– występowanie żylaków u członków rodziny zwiększa ryzyko powstania żylaków,
  • czynniki hormonalne -wysoki poziom estrogenu sprzyja rozwojowi żylaków co częściowo tłumaczy ich częstsze występowanie u kobiet,
  • wrodzone wady naczyń krwionośnych
  • ciąża – zmiany hormonalne zachodzące u kobiet w ciąży sprawiają, że żyły są bardziej podatne na deformacje,
  • wiek– z wiekiem rośnie ryzyko niewydolności zastawek żylnych

 

Czynniki zależne od stylu życia pacjenta:

  • palenie w wyniku którego dochodzi do zmian śródbłonka żylnego
  • doustna antykoncepcja
  • siedzący tryb życia
  • stojąca praca
  • otyłość
  • brak ruchu

 

 

  1. Dambowy K. Wiedza pacjentów na temat choroby żylakowej kończyn dolnych. Puls Uczelni 2012, 6, 2: 11-14.
  2. Marona H., Kornobis A. Patofizjologia rozwoju żylaków oraz wybrane metody ich leczenia – aktualny stan wiedzy. Postępy farmakologii. 2009, 65, 2.
  3. Dambowy K. Wiedza pacjentów na temat choroby żylakowej kończyn dolnych. Puls Uczelni 2012, 6, 2: 11-14.
  4. Marona H., Kornobis A. Patofizjologia rozwoju żylaków oraz wybrane metody ich leczenia – aktualny stan wiedzy. Postępy farmakologii. 2009, 65, 2.
  5. Bergan J.J., Schmid-Schönbein G.W., Smith P.D., i in. Chronic venous disease.N Engl J Med. 2006.
  6. Piazza G. Varicose Veins. Circulation. 2014;130:582-587.
  7. Piazza G. Varicose Veins. Circulation. 2014;130:582-587.