Czym jest niedokrwistość

 

O niedokrwistości czyli anemii mówimy gdy liczba erytrocytów oraz stężenie hemoglobiny w krwi jest niewystarczające do prawidłowego utlenowania tkanek. Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO, World Health Organization) niedokrwistością określa się spadek stężenia hemoglobiny poniżej 11 g/dl u dzieci w wieku od 6 miesięcy do 6 lat, poniżej 12 g/dl u dzieci 6–14-letnich, poniżej 13 g/dl u mężczyzn, poniżej 12 g/dl u kobiet, a u kobiet w ciąży — poniżej 11 g/dl 1.

 

Ogólne objawy anemii

W wyniku niedostatecznego utlenowania tkanek pacjent cierpi na zawroty i bóle głowy, ma problemy z koncentracją, organizm gorzej radzi sobie z wysiłkiem fizycznym, siła mięśni pacjenta spada. Chorzy skarżą się także na senność, duszności oraz kołatanie serca, często doskwiera im brak apetytu, a odporność organizmu znacząco maleje przez co pacjent jest bardziej narażony na infekcje. Przewlekła niedokrwistość zwykle prowadzi również do zaburzeń hormonalnych 1 3.

 

Nasilenie powyższych objawów zależy od stopnia zaawansowania anemii, którą w zależności od stężenia hemoglobiny można podzielić na łagodną, umiarkowaną oraz ciężką 1. Dodatkowo wyróżniamy kilka rodzajów anemii a każda posiada charakterystyczne dla siebie objawy kliniczne.

 

Rodzaje anemii i charakterystyczne objawy 5 3 7

 

Anemia może być skutkiem:

  • niedoboru żelaza (najpowszechniejszy typ anemii),
  • niedoboru witaminy B12,
  • niedoboru kwasu foliowego,

 

dodatkowo wyróżniamy także:

  • niedokrwistość hemolityczną (wynikająca z rozpadu czerwonych krwinek).
  • anemię aplastyczną (powstała w wyniku zaniku szpiku kostnego przez co maleje poziom wszystkich rodzajów krwinek)

 

Do charakterystycznych objawów anemii wynikającej z niedoboru żelaza zaliczamy: rozsiane lub plackowate łysienie atroficzne, zapalenie języka, zespół niespokojnych nóg, sucha skóra oraz suche, łamliwe włosy, skóra marmurkowata, zaburzenia poznawcze, koilonychia (tzw. paznokcie łyżeczkowate)

 

Gdy cierpimy na niedokrwistość, której przyczyną jest niedobór witaminy B12 możemy zauważyć u siebie następujące symptomy: zaburzenia odczuwania smaku, problemy z łaknieniem, polineuropatia czuciowa, utrata czucia wibracji i czucia głębokiego, przedwczesne siwienie włosów zaburzenia psychiatryczne (zaburzenia poznawcze, zaburzenia nastroju, otępienie, depresja, a niekiedy mania czy urojenia).

 

W przypadku anemii rozwijającej się z powodu niedoboru kwasu foliowego u chorego obserwuje się: ogniska hiperpigmentacji skóry i błon śluzowych, zapalenie języka, przedwczesne siwienie włosów.

 

Charakterystycznymi objawami dla anemii hemolitycznej są: zażółcenie skóry i spojówek, oddawanie ciemnego moczu i stolca, powiększenie śledziony (czasem wątroby).

 

Natomiast cierpiąc na niedokrwistość aplastyczną u chorego występują: gorączka nawracające infekcje, bladość skóry, objawy związane z małopłytkowością: wybroczyny, krwawienia.

 

Profilaktyka

 

Trudno mówić o profilaktyce w przypadku anemii hemolitycznej i aplastycznej, natomiast można zapobiegać anemii wynikającej z niedoborów składników odżywczych.

 

Profilaktyka polega na odpowiednio zbilansowanej diecie dzięki której dostarczamy organizmowi niezbędne mikro i makroelementy oraz witaminy.

 

Produktami bogatymi w żelazo są między innymi: czerwone mięso, warzywa strączkowe, suszone śliwki, buraki, szpinak. Warto zaznaczyć, że kobiety w ciąży, karmiące piersią oraz dzieci w okresie szybkiego wzrostu wykazują większe zapotrzebowanie na żelazo. Warto pamiętać, że spożywanie dużej ilości mleka, mąk i kasz ogranicza wchłanianie żelaza 5

 

Witaminę B12 znajdziemy w: mięsie, rybach, jajkach, produktach mlecznych.

 

Dobrym źródłem kwasu foliowego warzywa (np. szpinak, pomidory, buraki, sałata) i owoce (np. pomarańcze) oraz produkty pochodzenia zwierzęcego (jaja, wątróbka, sery). Kobiety w ciąży mają większe zapotrzebowanie na kwas foliowy 1.

 

 

 

 

  1. Chełstowska M. i in. Objawy kliniczne i zmiany laboratoryjne w diagnostyce różnicowej niedokrwistości. Onkologia w Praktyce Klinicznej 2006,2,3.
  2. Chełstowska M. i in. Objawy kliniczne i zmiany laboratoryjne w diagnostyce różnicowej niedokrwistości. Onkologia w Praktyce Klinicznej 2006,2,3.
  3. Witkowska M. i in. Problemy diagnostyczne i terapeutyczne w niedokrwistości u osób starszych. Med Po Dyplomie. 2014;23(11–12):45–52.
  4. Chełstowska M. i in. Objawy kliniczne i zmiany laboratoryjne w diagnostyce różnicowej niedokrwistości. Onkologia w Praktyce Klinicznej 2006,2,3.
  5. Matysiak M. Anemia – the most important problem in mother and child care. Family Medicine & Primary Care Review 2014; 16, 2: 185–188.
  6. Witkowska M. i in. Problemy diagnostyczne i terapeutyczne w niedokrwistości u osób starszych. Med Po Dyplomie. 2014;23(11–12):45–52.
  7. Lopez A. i in. Iron deficiency anaemia. Lancet Lond Engl. 2016;387(10021):907–16.
  8. Matysiak M. Anemia – the most important problem in mother and child care. Family Medicine & Primary Care Review 2014; 16, 2: 185–188.
  9. Chełstowska M. i in. Objawy kliniczne i zmiany laboratoryjne w diagnostyce różnicowej niedokrwistości. Onkologia w Praktyce Klinicznej 2006,2,3.