Serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca L.) jest wieloletnią byliną należącą do rodziny jasnowatych. Występuje powszechnie niemal w  całej Europie i umiarkowanej strefie Azji 1.

 

Co znajdziemy w serdeczniku?

Skład chemiczny ziela serdecznika jest dość dobrze poznany. Znajdziemy w nim związki należące do

  • terpenów: monoterpeny (irdoidy), diterpeny, triterpeny (kwasy oleanolowe),
  • fenylopropanoidy (lawandulifoliozyd),
  • związki zawierające azot (stachydryna, leonuryna),
  • flawonoidy,
  • kwasy fenolowe,
  • lotne oleje,
  • sterole,
  • garbniki 2.

W badaniach in vivo wykazano hipotensyjne działanie stachydryny (alkaloid) i leonuryny (pochodna guanidyny) 3.

 

Medyczne zastosowania serdecznika

Serdecznik lekarski jest stosowany w medynie europejskiej oraz tradycyjnej medynie chińskiej. W tej drugiej wykorzystuje się głównie części nadziemne oraz suszone owoce także innych gatunków serdecznika. Stosuje się je u osób z kołataniem serca wywołanym przez nadczynność tarczycy lub zmianami hormonalnymi w okresie menopauzy 4.

Serdecznik może być również pomocny w łagodnym nadciśnieniu wywołanym napięciem nerwowym, co potwierdzają badania kliniczne. Po podaniu preparatu z serdecznika ciśnienie tętnicze malało o 8-20 mmHg u chorych z nadciśnieniem 5.

Stosowanie serdecznika jest rekomendowane w łagodnej tachykardii jako lek kardiotoniczny 6.

Po za obniżaniem ciśnienia, serdecznik reguluje pracę całego układu sercowo-naczyniowego, działa  przeciwskurczowo w obrębie układu pokarmowego i uspokajająco na ośrodkowy układ nerwowy 7.

Badania farmakologiczne potwierdziły również jego działanie przeciwbakteryjne, przeciwzapalne, przeciwutleniające oraz przeciwbólowe 8.

 

Możliwe efekty uboczne

Przy przedawkowaniu ziela serdecznika mogą wystąpić efekty uboczne takie jak biegunka, ból głowy, możliwe jest także wystąpienie krwawienia z macicy i stanów zapalnych żołądka (gdy użyjemy sproszkowanego ziela w ilości większej niż 3 g) 9.

By terapia serdecznikiem przyniosła efekty powinna trwać przynajmniej kilka miesięcy. Jednak w przypadku ciężkich dolegliwości sercowych leczenie serdecznikiem nie przynosi efektów 10.

 

  1. Gajda E. Fitoterapia i dieta w zapobieganiu i leczeniu nadciśnienia tętniczego. Post Fitoter 2019; 20(1): 73-80.
  2. Wojtyniak K. i in. Leonurus cardiaca L. (Motherwort): A Review of its Phytochemistry and Pharmacology. Phytother. Res. 2013, 27: 1115–1120.
  3. Gajda E. Fitoterapia i dieta w zapobieganiu i leczeniu nadciśnienia tętniczego. Post Fitoter 2019; 20(1): 73-80.
  4. Wojtyniak K. i in. Leonurus cardiaca L. (Motherwort): A Review of its Phytochemistry and Pharmacology. Phytother. Res. 2013, 27: 1115–1120.
  5. Gajda E. Fitoterapia i dieta w zapobieganiu i leczeniu nadciśnienia tętniczego. Post Fitoter 2019; 20(1): 73-80.
  6. Nowak G. Surowce roślinne stosowane w chorobach układu krążenia i serca. Herba Polonica 2009, 55,2.
  7. Gajda E. Fitoterapia i dieta w zapobieganiu i leczeniu nadciśnienia tętniczego. Post Fitoter 2019; 20(1): 73-80.
  8. Wojtyniak K. i in. Leonurus cardiaca L. (Motherwort): A Review of its Phytochemistry and Pharmacology. Phytother. Res. 2013, 27: 1115–1120.
  9. Nowak G. Surowce roślinne stosowane w chorobach układu krążenia i serca. Herba Polonica 2009, 55,2.
  10. Wojtyniak K. i in. Leonurus cardiaca L. (Motherwort): A Review of its Phytochemistry and Pharmacology. Phytother. Res. 2013, 27: 1115–1120.